Таатта ыччата көмүстээх Алдан бириискэтигэр үлэлиир

Таатта ыччата көмүстээх Алдан бириискэтигэр үлэлиир

Таатта ыччата Александр Бытыков 2017 сыллаахха Москваҕа хайа университетын бүтэрэн, инженер идэтин ылбыта. Эдэр специалист билигин Алдан улууһугар «Полюс Алдан» АУо үлэлиир. 


Бу күннэргэ Тааттатааҕы Дьарыктаах буолуу киинигэр Александр Бытыковы көрсө түһэн кэпсэттибит.

— Александр, үлэҥ суола Саха сирин бастакы промышленнай тэрилтэтиттэн саҕаламмыт эбит. Хайдах, туох үлэлии сылдьаҕыный?

— Москваҕа үөрэнэ сылдьан, ити 2015 — 2016 сыллардаахха көмүстээх үрүйэни баһылаабыт «Алданзолото»-ҕа практикабын ааспытым. Бу тэрилтэҕэ үлэҕэ ыҥырыллыбытым. Саха сирин көмүс хостуур флагманынан аатырбыт «Алданзолото»-ны «Полюс золото» атыыласпыта. Онон «Полюс Алдан» диэн ааттаах биир тутаах салааҕа Аллараа Кураанах комбинатыгар баарбын. Манна 2000 киһи үлэлиир. Олорорбор уопсай дьиэҕэ толору хааччыллыылаах хос биэрбиттэрэ. Мин билэрбинэн сахалар 30-чабыт. Өссө да атын учаастактарга бааллара буолуо.

— Идэбин сөпкө талбыппын дии санаатыҥ дуо?

— Сөпкө. Кыра эрдэхпиттэн промышленность салаатыгар үлэлиэм диэн толкуйдуурум. Биллэн туран, инники идэни талыыбар ийэлээх, аҕам сабыдыаллара эмиэ баар.

— Тыа киһитэ промышленнай тэрилтэҕэ үлэлиэн сөп дуо?

— Сөп. Сменанан 12 чаас үлэлиибин. Үлэм вахтовай, икки ый үлэлиибин, биир ый сынньанабын. Инженер буолан салайар, техническэй үлэҕэ баарбын. Үлэм сүрүн эбээһинэһинэн көмүстээх карьеры салгыы хайдах сайыннарабыт, былааммытын хайдах толоробут диэн буолар. Билигин биһиги учаастакпытыгар көмүс саппааһа аҕыйаан, геологическай үлэ ыытыллар. Руудалаах көмүскэ үлэлиибит.

Олохтоохтор үлэлиэхпитин сөп. Үлэлиэхтээх да буоллахпыт дии. Саха сиригэр үгүс баай саппаастаах сирдэргэ промышленнай тэрилтэлэр бааллар. Онно олохтоох нэһилиэнньэ ылар ирээппит диэн үлэлээн, хамнас аахсар кыахтаахпыт. Ханнык баҕарар промышленнай тэрилтэҕэ хамнас улахан. Биһиэхэ саамай алын хамнас кээмэйэ 50 тыһ. солк. тэҥнэһэр. Маны таһынан былааҥҥын толордоххуна квартал аайы бириэмийэ, 13-с хамнас ылаҕын. Орто үөрэхтээх эдэр киһи салгыы үөрэнэригэр, сайдарыгар кыахтаах. Этэргэ дылы, баҕа эрэ наада. Онон үлэ суох диэн быар куустан олорбокко эдэр киһи кэлиэн-барыан, суол тобулуон наада.

— Үлэһиттэр орто саастара хаһый?

— Үксэ эдэр дьон, 30-лаахтар. Онон эдэр киһи толлубакка кэлэн үлэлиэн-хамсыан сөп. Сыл аайы ХИФУ студеннара кэлэн анал квотанан практика ааһаллар. Практикаларын үчүгэйдик аастахтарына салгыы манна үлэҕэ киирэллэригэр мэктиэлэнэллэр.

— Аллара Кураанаҕы көмүс бириискэтэ, күндү металлы хостооһунун кытта быһаччы ситимнээх бөһүөлэк быһыытынан ылынабын. Төһө улахан бөһүөлэгий?

— Аллараа Кураанахха урут уруккуттан оробуочайдар түөлбэлээн олороллор, манна 9 тыһыынча киһи баар. Нэһилиэнньэ үгүс араҥата комбинакка үлэлиир. Алдан куоракка диэри чаас аҥаарынан тиийэҕин. Инфраструктура бары өттүнэн тупсаҕай, суол-иис асфальт, олорор дьиэлэр киинтэн ититиллэллэр, үксүлэрэ толору хааччыллыылаахтар.

— Салгыы туох былааннааххын? Эдэр киһи, баҕар уопут мунньунан баран идэҕин уларытыаххын, киин сир диэки кэлиэххин да саныырын буолуо.

— Үс сыл контрактаахпын. Салгыы олох көрдөрөн иһиэҕэ. Дьоммор чугаһаан бэттэх кэлбит киһи диэн эмиэ толкуйдуубун, сааһырдылар. Улуустааҕы дьарыктаах буолуу киинигэр дьоммор дьиэлэригэр-уоттарыгар көмө үлэһит көрдөөн кэлэ сырыттым.

— Олох сайдыытыгар ордук тугу бэлиэтии көрөҕүн?

— Билигин Европа дойдута газ уматыктан аккаастанан атын көрүҥү көрдүү олорор кэмигэр, биһиги эҥэр газ оттук да кэлэ илик. Сүүрбэ биирис үйэҕэ булууска муус уктарбыт эмиэ өйдөммөт. Онон наһаа хаалан иһэбит дуу диэн санаалар, бэлиэтээн көрүүлэр киирэллэр.

— Александр, кэпсэтиибит түмүгэр тугу эбии этиэҥ этэй?

— Эдэр дьон промышленноска үлэлии кэлиҥ, үлэ миэстэтэ баар диэн ыҥырабын. Онтон төрөппүттэр оҕолоргутугар инники идэ ылалларыгар болҕомтоҕутун ууруҥ. Билигин үлэ миэстэтэ үксэ техническэй хайысхалаах буолан эрэр. Онон оҕолоргут техническэй идэлэри баһылыылларыгар сүбэлээҥ.

— Александр, ситиһиилээх үлэни баҕарабын, чэгиэн сырыт.

Ааптар Светлана ХАЛГАЕВА.

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *