Фрукта, оҕуруот аһын институт тылбаастаабатах

Бэҕэһээҥҥиттэн ыла социальнай ситимнэринэн фрукта, оҕуруот астарын Гуманитарнай чинчийии уонна хотугу аҕыйах ахсааннаах омуктар проблемаларын института сахалыы тылбаастаата диэн иһитиннэрии тарҕанна.

edersaas.ru

Эбиитин: “Ыйыллыбыт тыллар Саха Өрөспүүбүлүкэтин сахалыы тыллаах оскуолаларыгар, үрдүк уонна орто үөрэх тэрилтэлэригэр, сонуну киэҥник тарҕатар сириэстибэлэргэ, бородуукта атыы-эргиэн тэрилтэлэригэр уонна нэһилиэнньэ кэпсэтэр тылыгар туһаналларыгар ананар”, — диэн быһаарыылаах. Социальнай ситимнэринэн маннык тылбаас тарҕаммыт:

Картофель — хорчуоп

Морковь — кыһык

Свёкла — чөҕөөн

Капуста — хабыс

Лук репчатый — сүөгэн

Чеснок — сарымсах

Тыква — асхабах

Арбуз — харбыыс

Дыня — хаҕын

Огурец — кыйыр

Горох — бурсах

Яблоко — алыма

Виноград — үһүм

Абрикос — үрүк

Слива — харантай

Вишня — чыый

Персик – саптал.

Чахчытын билээри тыл билимин дуоктарыгар, Арассыыйа наукаларын академиятын Сибиирдээҕи салаатын Гуманитарнай чинчийии уонна хотугу аҕыйах ахсааннаах омуктар проблемаларын институтун саха тылыгар салаатын сэбиэдиссэйэ Надежда Даниловаттан туоһуласпыппытыгар: “Бастатан туран, биһиги научнай тэрилтэ буоларбыт быһыытынан, саха тылын салаатын уонна учуонай сэбиэт бигэргэтиилээх эрэ таһаарабыт. Иккиһинэн, бэчээттээн эбэтэр электроннай көрүҥүнэн таһаарыахпытын сөп. Социальнай ситимнэргэ биһиги тугу даҕаны тарҕаппатахпыт.  Билиҥҥитэ фрукта, оҕуруот аһын тылбаастааһын былааҥҥа суох”, — диэн быһаарда. Институт тылбаастаабыт, бигэргэммит тылларын кумааҕынан бэчэттэммитин эбэтэр институт сайтыгар эрэ көрүөххүтүн сөп диир. Онон туһааннаах институт ити ыйыллыбыт тыллары тылбаастаабатах. Бу да сырыыга социальнай ситимнэринэн тарҕанар сураҕы, сонуну барытын ыраас мууска ылынар сыыһатын холобура дьэҥкэтик көһүннэ.

Оччотугар бу тыллар хантан ылылыннылар диэн ыйытыы үөскүүр. Сорохтор түүр, турок тылларыгар чугас тыллар диэн этэллэр. Маны чопчулаары СӨ Инновацияҕа миниистирин солбуйааччы, 1994-2000 сылларга Турцияҕа үөрэммит Чокуур Гаврильевтан туоһуласпыппытыгар, чахчы сорох тыллара, холобура, дыня – кавун (турок), лук – соҕан (турок), арбуз – карпуз (турок), оҕурсу — хыйар (турок) турок тылыттан сахатытыллыбыт диэн эттэ. Итиэннэ “хортуоска”, “хаппыыста”, “моркуоп” курдук дьон-сэргэ номнуо ылыммыт, сахатыйбыт тылларын уларытар соччо табыллыбата буолуо диэн эбэн эттэ.

 

Людмила ПОПОВА, “Саха сирэ” хаһыат, edersaas.ru

Хаартыска: интэриниэттэн.

0
0