Туос Ураһа – Олоҥхо Ыһыаҕын киэн туттуута

Нам улууһугар Олоҥхо Ыһыаҕар тутуу арааһа дьэндэйэн, бу күннэргэ хамыыһыйа тутан, эбийиэктэр үлэҕэ киириэхтэрэ.

edersaas.ru

Улууска командировкаҕа анаан тиийэн, тутуу хаамыытын кытта билсибиппит. Эбийэктэри көрө сылдьан, кэпсэтэ-кэпсэтэбит, номнуо тутуута түмүктэнэн эрэр Туос ураһаҕа чугаһаан, үлэтигэр үлүһүйэ сылдьар киһини көрсүбүппүт. Кини биһиги кэлбиппитин өйдөөн көрбөтөҕө. Устуруустуу туран, төбөтүн өндөтөөт, соһуйбута аҕай. Бу Чурапчыттан төрүттээх Константин Артемьев Олоҥхо Ыһыаҕын сүрүн эбийиэктэрин – икки Туос Ураһаны тутууга эппиэттээх биригэдьиир эбит. Мин биригэдьииртэн үлэ хаамыытын сураспыппар, сэһэргэһээччим санаатын маннык үллэстибитэ:

Вячеслав Яроев салайар “Уран-дизайн” фирматын кытта алтыс сылбын Олоҥхо ыһыаҕын эбийиэктэрин тутууга үлэлэһэбин. Чурапчы улууһуттан саҕалаан, кэлиҥҥи сыллар ыһыахтарын тутуууларыгар бары бииргэ тутуспутунан сылдьабыт. Үлэбитин муус устар саҥатыттан сирбитин-уоппутун аһатан, ытык Нам кырдьаҕастарыттан алгыс ылан баран, саҕалаабыппыт. Тутуу матырыйаалын барытын эрдэттэн бэйэбит бэлэмнээбиппит. Онон кими да кэтэспэккэ, үлэбитин саҕалаабытынан барбыппыт. Туоһу Новосибирскайтан сакаастыыбыт. Хатыҥ айылҕа матырыйаала буолан, туох да буолбат. Сииккэ, тымныыга бэриммэт.

Туоһу аан бастаан ураһаҕа Чурапчыга туттубуппут. Ураһа ис өттүгэр иккилии хаптаһын буолар этэ. Ортотугар изоспаны туттар этибит. Икки өттүттэн туоһу туттан, Дьааҥыга саҕалаабыппыт. Вячеслав Яроев туос ураһаҕа тимир каркааһы эбии киллэрэн, аан бастакынан саҥа сүүрээни тобулан, патеннаппыта. Ол курдук, тимир турбаны төгүрүмтэ оҥорон токурутан баран, иһэрдэн холбуубут. Туос Ураһа үс тимир курдаах.

Туоһу бэйэ-бэйэтин кытта степлеринэн холбоон баран,  сиэрдийэнэн туттараллар.

Ураһа ис-тас оҥоһуута барыта саха итэҕэлинэн оҥоһуллар.

 Киирэр аан ойуута бэрт дириҥ ис хоһоонноох. Үөһээ хара ойуу – көстүбэт эйгэ, үөһээ дойду. Кириэһэ – Үрүҥ Айыы итэҕэлин символа. Орто дойду Айыы сирэ дэнэр. Ол бу ойууга көстөн турар, — диэн тутааччы Константин Артемьев көрдөрө-көрдөрө быһаарар. Ити курдук ураһа иһигэр баар сэргэлэр, орнаменнар – барыта символ быһыытынан үөһээ, орто, аллараа дойдуну кытта ыкса ситимнэрин быһаарар.

Манна араас улуустан кэлбит эдэр-эмэн олоҥхоһуттар киирэн күрэстэһиэхтэрэ.

Аал Луук Мас – Олоҥхо Ыһыаҕын сүрүн тутуута

Салгыы Аал Луук Мас оҥоһулла турар мастарыскыайыгар айаннаан тиийдибит. Икки эдэр киһи, үлэлии үөрүйэх дьон быһыытынан, биһиги кэлбиппитигэр аралдьыйбакка, бэйэлэрин тустаах үлэлэрин толоро сылдьаллар.

Уус Алдантан төрүттээх Денис Бурцев Аал Луук Мас лабааларыгар уонна умнастарыгар эппиэттээх эбит. Килиэйдээн баран, кырааскалыыр.

Бу төрдүс Аал Луук Маспын оҥоро сылдьабын. Бастаан Дьааҥыга буолбут Олоҥхо Ыһыаҕыттан саҕалаабытым. Онтон Бүлүү, Алдан улуустарыгар оҥорбуппут, — диэн кэпсиир эдэр уус.

Денис дойдутугар дьон сакааһынан миэбэл оҥорор эбит. 25 саастаах, биир оҕолоох эдэр дьиэ кэргэн аҕа баһылыгын үлэтин “Уран-дизайн” фирма үлэһиттэрэ бэлиэтии көрөн, бииргэ үлэлэһэргэ ыҥырбыттар.

Таатта Баайаҕатыттан Дьулустаан Яроев аҕатын Василий Яроевы кытта сылдьан уһанар. 27 саастаах, икки оҕолоох эдэр ыал аҕата улуустарынан сылдьан Аал Луук Маһы оҥорууга эмиэ уопуттаах үлэһит эбит.

Олоҥхо ыһыаҕын сүрүн эбийиэгин бэс маһынан оҥоробут. Куораттан аҕалбыппыт. “Саамай суолталаах эбийиэк эппиэтинэстээҕин билэбит”, — диэн санаатын үллэстэр Дьулустаан Яроев.

Биһиги сылдьар кэммитигэр Туос ураһалар саҥа тутулла турар эбит буоллахтарына, саха дьоно туппут үйэлээх тутуулара   күн бүгүн дьэндэһэн тураллара — көрүөххэ астык.

Истиин-тастыын мааны тутууга аҕыйах хонугунан манна ыраахтан-чугастан эдэр-эмэн олоҥхоһут мустан, күөн көрсүөхтэрэ турдаҕа!

 

Елена ПОТОЦКАЯ, «Саха сирэ» хаһыат, edersaas.ru

Хаартыскаҕа ааптар түһэриитэ.

 

 

0
0

Добавить комментарий